Προχθές συμπληρώθηκαν 86 χρόνια από την 20η Αυγούστου του 1940, όταν ο «Αρχάγγελος της Επαναστάσεως» της Οκτάνας, ο Λέον Τρότσκι έπεφτε νεκρός στην Πόλη του Μεξικού, από το χέρι πράκτορα της σταλινικής NKVD. Εκεί, έμελλε να πέσει η αυλαία μιας ζωής αφιερωμένης στον αγώνα για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, στην υπόθεση της εργατικής τάξης και της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Από τις γραμμές του Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος Ρωσίας, τις ιδεολογικές ζυμώσεις των φραξιών του και, τελικά, με τους μπολσεβίκους, ρίχτηκε στη φωτιά των αγώνων και κοινωνικών διεργασιών που οδήγησαν στη νίκη της Οκτωβριανής Επανάστασης. Ως πρόεδρος του Σοβιέτ της επαναστατημένης Πετρούπολης το 1917 και ιδρυτής, πολιτικός και στρατηγικός νους του Κόκκινου Στρατού το 1918, σφράγισε την κοσμογονία του Μεγάλου Οκτώβρη.
Μέσα από τις θύελλες του πολυτάραχου βίου του, υπήρξε ο συνεργάτης του Λένιν που επέζησε του σταλινικού θερμιδώρ και είχε το πνευματικό ανάστημα να συνεισφέρει στη θεωρία του επαναστατικού μαρξισμού την ανάλυση του γραφειοκρατικού φαινομένου, παλεύοντας μέχρι τέλους ενάντια στον εκφυλισμό του πρώτου εργατικού κράτους στον κόσμο.
Ενάντια στη σταλινική αντι-μαρξιστική «θεωρία των σταδίων» και του «σοσιαλισμού σε μία μόνη χώρα», ο Τρότσκι και η Αριστερή Αντιπολίτευση προέταξαν τη θεωρία της Διαρκούς Επανάστασης. Υπερασπίζοντας την τακτική του Ενιαίου εργατικού μετώπου, συγκρούστηκε με τις διαδοχικές αμφιταλαντεύσεις της σταλινισμένης Κομιντέρν: Από τον αριστερισμό της «Τρίτης Περιόδου» – την καταστροφή της κινεζικής επανάστασης, την ήττα του γερμανικού προλεταριάτου και την άνοδο του φασισμού στην εξουσία-, μέχρι τη στροφή 180 μοιρών που οδήγησε στα Λαϊκά Μέτωπα, τη συνεργασία με την «προοδευτική αστική τάξη» και τις νέες ήττες της εργατικής τάξης σε μια σειρά από χώρες.
Το πολυδιαβασμένο έργο του Προδομένη Επανάσταση αποτελεί ακόμη και σήμερα την πιο ολοκληρωμένη ανάλυση της γραφειοκρατίας και του ρόλου της στην υποχώρηση των κατακτήσεων του Οκτώβρη. Μετά την κατάρρευση των γραφειοκρατικών εργατικών κρατών και το ιδεολόγημα για το «τέλος της ιστορίας», η ζωντανή κριτική του απέναντι στη σταλινική γραμμή παραμένει η ισχυρότερη υπεράσπιση του κομμουνισμού. Αποδεικνύει στην πράξη ότι η σοσιαλιστική επανάσταση δεν οδηγείται νομοτελειακά στον εκφυλισμό και τη γραφειοκρατικοποίηση.
Η δράση κι η πίστη του στην επανάσταση δεν κλονίστηκαν ούτε από τις εξορίες και φυλακίσεις του τσαρικού καθεστώτος της Ρωσίας, αλλά ούτε κι από την πολιτική απομόνωση και την ωμή καταστολή των σταλινικών. Αντίθετα, βρήκε τη δύναμη να προχωρήσει στην ίδρυση της Τετάρτης Διεθνούς το 1938, πέντε χρόνια πριν από τη διάλυση της Τρίτης από τον Στάλιν.
Η θεμελίωση των αρχών του επαναστατικού μαρξισμού και της μαρξιστικής απάντησης στην αντεπαναστατική γραμμή που κυριάρχησε στην ΕΣΣΔ και την Γ’ Διεθνή υπό τον Στάλιν, μας κληροδότησε πολύτιμα εργαλεία. Αυτή η παρακαταθήκη παραμένει ο οδηγός μας στους ταξικούς αγώνες του σήμερα, για την παγκόσμια νίκη του σοσιαλισμού και την απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα δεσμά της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης.
