Φοιτητικές Εκλογές 2025: Μούδιασμα, απονεύρωση, στασιμότητα …

του Σωτήρη Κ.

Οι φετινές φοιτητικές εκλογές διεξήχθησαν σε ένα ιδιαίτερα ρευστό τοπίο, σε διεθνές και εγχώριο κεντρικό πολιτικό σκηνικό και σίγουρα απέχουν πολύ από το να αποτελέσουν ένα «σημείο καμπής» και να σημάνουν μια άλλη κατεύθυνση/πορεία για το φοιτητικό κίνημα. Γενικά, οι φοιτητικές εκλογές αποτελούν μια «φωτογραφία», μια αποτύπωση της στιγμής των πολιτικών συσχετισμών και της συνείδησης του φοιτητικού σώματος σε μια δεδομένη συγκυρία. Έτσι, από την μια δεν εκφράζουν μια εικόνα π.χ. της 28/2/2025, την ημέρα της γενικής πολιτικής απεργίας για τα Τέμπη. Άλλα συναισθήματα και διαθέσεις υπήρχαν τότε (οργή, θυμός κτλ.), άρα και άλλη έκφραση θα υπήρχε στις κάλπες αν γίνονταν τότε, άλλα στις 14/5/2025. Από την άλλη, παρά το ότι αποτελούν μια συγκυριακή έκφραση των διαθέσεων του φοιτητικού σώματος, διαμορφώνουν ένα συγκεκριμένο πολιτικό πλαίσιο, καθώς αν βάλουμε σε σειρά την εκάστοτε «ετήσια φωτογραφία», τη μια δίπλα στην άλλη, σχηματίζεται μια «κινούμενη εικόνα – ένα βίντεο», δηλ. μια συνεχής γραμμή, η ανάλυση της οποίας μας επιτρέπει να εξάγουμε ορισμένα χρήσιμα πολιτικά συμπεράσματα. Συμπεράσματα όμως που είναι χρήσιμα, όχι μόνο για την παρατήρηση της κοινωνικοοικονομικής και πολιτικής πραγματικότητας (ως δημοσιογράφοι), αλλά και για την χάραξη της κατάλληλης τακτικής, για την επέμβαση στην πραγματικότητα με σκοπό τον ριζικό μετασχηματισμό της και την ενδυνάμωση και ενίσχυση μιας επαναστατικής πολιτικής γραμμής εντός του φοιτητικού κινήματος.

1. Το κεντρικό διακύβευμα των φοιτητικών εκλογών

Οι φετινές φοιτητικές εκλογές πιο πολύ μοιάζουν σαν να έγιναν κάπου στο περιθώριο, μεταξύ των απανωτών αστυνομικών εισβολών, σε μια «κατάσταση πολιορκίας» του φοιτητικού κινήματος από την αστυνομία, παρά σαν την πιο μαζική συλλογική διαδικασία των συλλόγων που περιφρουρείται μαχητικά. Οι αστυνομικές εισβολές είναι ιδιαίτερα συχνές μέσα στις σχολές, τόσο καθόλη τη διάρκεια της χρονιάς, όσο και ιδιαίτερα τις ημέρες πριν και μετά τις φοιτητικές εκλογές.

Εμπνευσμένος από τον αρχαίο βασιλιά Μιθριδάτη, που παίρνοντας καθημερινά μια μικρή δόση δηλητηρίου, στο τέλος ο οργανισμός του το συνήθισε και απέκτησε ανοσία, οι Μητσοτάκης – Χρυσοχοϊδης, παρέα με την /τον εκάστοτε Υπουργό Παιδείας, στοχεύουν στο να συνηθίσουν οι φοιτητές την παρουσία της αστυνομίας στις σχολές, θεωρώντας την ως κάτι το φυσιολογικό, ιδίως οι νέες γενιές που μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΠΚΣ/ΚΝΕ κυρίαρχα και σε έναν δεύτερο τόνο τα ΕΑΑΚ υποτάσσονται και υποτάσσουν και το φοιτητικό κίνημα.

Το συγκεκριμένο σχέδιο λοιπόν δεν είναι απλά «η στρατηγική της έντασης», το «χάιδεμα» ακροδεξιών ακροατηρίων ή «άλλη μια κατασταλτική επίθεση, αλλά πιο αναβαθμισμένη» κτλ. Όσο και αν ισχύουν όλα αυτά, είναι απλά δευτερεύουσες πτυχές της πραγματικότητας, που δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζουν από την κύρια έκφανση, που δεν είναι άλλη από το «τέλος της Μεταπολίτευσης», την επιβολή μιας χούντας μέσα στις σχολές, την κήρυξη ενός εμφυλίου πολέμου στην επαναστατική αριστερά και σε όλα τα αγωνιζόμενα, μαχητικά κομμάτια του κινήματος, εντός των σχολών. Η ελληνική αστική τάξη έχει ως πολιτικό σχέδιο να πάει αυτή την μάχη μέχρι τέλους, «μέχρι το κόκκαλο», στοχεύοντας στο ξερίζωμα του φοιτητικού κινήματος, την μετατροπή των ΑΕΙ σε φυλακές-επιχειρήσεις, όπου χωράνε μόνο πελάτες, επιχειρηματίες, μάνατζερς και μπάτσοι. Και αυτό όχι μόνο γιατί κυριαρχείται από νεοφιλελεύθερες ιδεοληπτικές εμμονές, αλλά κυρίως γιατί αυτό «της επιτάσσει» η βαθιά οικονομική κρίση του ελληνικού καπιταλισμού.

Γνωρίζουν καλά πως τα πανεπιστήμια αποτελούν εστίες αμφισβήτησης της κυβερνητικής πολιτικής και εστίες αναπαραγωγής της άκρας αριστεράς σε όλη την περίοδο της Μεταπολίτευσης, όπως έγινε στις περισσότερες χώρες της Δύσης μετά τον Μάη ’68. Γι αυτό και έχουν τόσο μένος με τις σχολές, τη δημόσια παιδεία, το άσυλο κτλ. Αυτοί λοιπόν είναι αποφασισμένοι να πάνε την μάχη μέχρι τέλους, το φοιτητικό κίνημα είναι αποφασισμένο να απαντήσει εξίσου ή και περισσότερο αποφασιστικά; Αυτό είναι το κεντρικό διακύβευμα των φοιτητικών εκλογών των τελευταίων ετών, όπως και των φετινών.

2. Το διακύβευμα τέθηκε, οι φοιτητές εκφράστηκαν : αμηχανία, στασιμότητα, «λευκό» απέναντι στο κίνημα και τους αγώνες

Οι φοιτητικές εκλογές «απάντησαν» με θετικό ή αρνητικό τρόπο στο διακύβευμα αυτό; Αν τσεκάρουμε τις μετά-COVID εκλογικές διαδικασίες, δηλ. της τελευταίας τριετίας (2022-2025), η εικόνα είναι ξεκάθαρη :

Α) Πτώση της ΔΑΠ και συρρίκνωση-αν όχι εξαφάνιση- του Δικτύου (παράταξης της Νέας Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει φοιτητική παράταξη) και αντίθετα μια μικρή, αλλά υπαρκτή, ενίσχυση της ΠΑΣΠ.

Β) Μικρή ενίσχυση της ΚΝΕ και διατήρηση της πρωτιάς της.

Γ) Στο χώρο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς: ενίσχυση των ΕΑΑΚ, στασιμότητα ή και πτώση για τις υπόλοιπες δυνάμεις. Τον τόνο δίνουν η πολυδιάσπαση και ο κατακερματισμός δυνάμεων.

Ένας αναλυτής που θα παρατηρούσε τυπικά τα παραπάνω αποτελέσματα θα συμπέραινε πως «η στροφή της νεολαίας προς τα αριστερά υπάρχει και ενισχύεται, η κυβερνητική παράταξη πέφτει κ.ο.κ.». Όμως, αυτό δεν είναι απόλυτα σωστό. Σίγουρα οι αστικές δυνάμεις συνεχίζουν να αδυνατούν να ενσωματώσουν τις φοιτητικές μάζες σε κάποιο αστικό σχέδιο και είναι αμφίβολο αν θα καταφέρουν ποτέ να ξαναενσωματώσουν τους φοιτητές (όπως και τους εργαζόμενους) στα αστικά σχέδια μέσω του συνδικαλισμού. Ως πολιτικά επιτελεία όμως νοιάζονται και θέλουν να πετύχουν κάτι τέτοιο; Έπειτα, τι περιμέναμε; Να έβγαινε πρώτη δύναμη η ΔΑΠ με τέτοια τεράστια πολιτική κρίση που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση Μητσοτάκη και μετά τον πολιτικό σεισμό των Τεμπών;

Άρα, απέναντι στο κεντρικό διακύβευμα, οι φοιτητές απάντησαν : ναι αμφισβητούμε την κυβερνητική πολιτική, αλλά επιλέγοντας να στηρίξουμε τις δυνάμεις που έχουν αναπτύξει τα πιο φοβικά, αμήχανα και υποταγμένα αντανακλαστικά απέναντι στα κυβερνητικά σχέδια. 3 ολόκληρα χρόνια που είναι η ΚΝΕ/ΠΚΣ 1^η δύναμη μεταφράστηκε αυτό σε πιο μαχητικά κινήματα, σε πιο ενεργούς ή συγκροτημένους συλλόγους ή το αντίθετο, η πρωτιά «ξεθώριασε και έχει κουράσει»; Παρόλα αυτά, «επιβραβεύτηκε» για άλλη μια χρονιά από το φοιτητικό σώμα, παρότι είναι έκδηλη η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε και οι αδυναμίες αυτής της πολιτικής. Έτσι, τον τόνο δεν τον δίνει τόσο η πρωτιά της ΚΝΕ, αλλά μάλλον περισσότερο η απονεύρωση, η αμηχανία, το «λευκό» απέναντι στο κίνημα και τους αγώνες και όχι ένα πιο αποφασιστικό ΝΑΙ σε πιο δυναμικούς και μαχητικούς αγώνες, διαμορφώνοντας έτσι μια κατάσταση συνολικής στασιμότητας. Και στην πολιτική, όπως και στην ζωή, τίποτα δεν μένει στάσιμο μακροπρόθεσμα, ότι δεν προχωράει προς τα εμπρός, γυρνάει προς τα πίσω…

3. Η θεμελιώδης αντίφαση του φοιτητικού σώματος

Ένα άλλο στοιχείο που ενισχύει την παραπάνω άποψη είναι ότι ενώ την τελευταία διετία έχουμε σημαντικά κινηματικά γεγονότα και κοινωνικές εκρήξεις, αυτές αδυνατούν να αποτυπωθούν στις κάλπες. Έτσι, για άλλη μια χρονιά, οι φοιτητικές εκλογές απέτυχαν πλήρως να εκφράσουν τις φοιτητικές κινητοποιήσεις ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της παιδείας, την αστυνομική καταστολή, αλλά και τη συμμετοχή της φοιτητιώσας νεολαίας στις παλλαϊκές -ιστορικών διαστάσεων- κινητοποιήσεις για τα Τέμπη.

Αυτή η τάση ενυπήρχε και παλιότερα στις εκλογές, ωστόσο τα τελευταία χρόνια, από την περίοδο του COVID και μετά ενισχύεται κατά κόρον. Είναι λες και οι κινητοποιήσεις αυτές «περνάνε αλλά δεν ακουμπάνε» τις εκλογές. Και αυτό αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου προβλήματος : της απομάκρυνσης των φοιτητών από τις οργανωμένες δομές του φοιτητικού κινήματος, τους Συλλόγους, τις Συνελεύσεις κτλ. Με άλλα λόγια, οι φοιτητές «δεν νιώθουν σπίτι τους» τους Συλλόγους, δεν τους αντιλαμβάνονται ως εστίες κοινωνικοποίησης και πολιτικοποίησης και ευρύτερων ζυμώσεων, αλλά περισσότερο ως «κάτι των παρατάξεων, οι οποίες τσακώνονται διαρκώς μεταξύ τους» κτλ.

Αναπτύσσεται λοιπόν μια αντίφαση εντός του φοιτητικού σώματος μεταξύ: α) του ξεσπάσματος περιοδικών φοιτητικών εκρήξεων – ως κομμάτι των ευρύτερων κοινωνικών εκρήξεων β) της αδυναμίας να βρουν αυτές οι εκρήξεις κανάλι έκφρασης μέσα από τις οργανωμένες δομές του φοιτητικού κινήματος. Ή σε πιο θεωρητικό επίπεδο, αντίφαση μεταξύ: α) της ανόδου του αυθόρμητου των πλατιών μαζών β)της αδυναμίας μετασχηματισμού του σε συνειδητό ή συγχώνευσής του με το συνειδητό/την επαναστατική πρωτοπορία.

Γι αυτή την κατάσταση, πέρα από τη ζημιά που έχει κάνει ο νεοφιλελευθερισμός στη συνείδηση της νεολαίας, τεράστιες ευθύνες έχουν οι 2 μεγαλύτερες δυνάμεις που ηγεμονεύουν εντός του φοιτητικού κινήματος. Οι λογικές βεντέτας εντός του φοιτητικού κινήματος είναι επίσης ένας ιδιαίτερα σοβαρός λόγος. Τέλος, η λογική του «μοναχικού δρόμου», του ακραίου σεχταρισμού και της πολυδιάσπασης εντείνει το πρόβλημα, καθώς συνιστά έναν παράγοντα κατακερματισμού δυνάμεων κάτι που επιφέρει πτώση της αυτοπεποίθησης και της ελπίδας των λαϊκών μαζών. Και στα συντρίμμια της ελπίδας, φυτρώνουν και αναπτύσσονται η απογοήτευση και η ατομικοποίηση.

Πως θα καταφέρουμε να υπερβούμε την αντίφαση αυτή ως επαναστατική αριστερά, προς όφελος του κινήματος; Ποια είναι η λύση της εξίσωσης που τίθεται; Κανένας δεν έχει την λύση έτοιμη νομίζω, μόνο μέσα από το άνοιγμα και την αναβάθμιση αυτής της συζήτησης, σε συλλογικά πλαίσια μπορούμε να την βρούμε. Ενδεχόμενα κάποιες προτάσεις για προσέγγιση – αλλά σίγουρα όχι εύρεση – της λύσης είναι οι ακόλουθες:

1)Να ηχήσει ένα «καμπανάκι» για την κατάσταση με την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι, εντός του φοιτητικού σώματος και εντός της Attack: Να παρθούν κινηματικές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη ενός ενιαίου μετώπου της πλατιάς πρωτοπορίας και όλων των δυνάμεων της αριστεράς απέναντι σε διαγραφές και αστυνομική καταστολή, που αποτελούν την προμετωπίδα της επίθεσης της κυβέρνησης της ΝΔ για το επόμενο διάστημα.

2)Να χαραχθεί ένα συγκεκριμένο πλάνο ενίσχυσης της Attack και ενδυνάμωσης των σχημάτων της. «Σεμνά και ταπεινά», μέσω μιας αργής, βήμα – βήμα, μέρα τη μέρα, συσπείρωσης νέων αγωνιστ(ρι)ών στις γραμμές της.

3)Να παρθεί μια πρωτοβουλία συγκέντρωσης γύρω από την Attack όλων των δυνάμεων της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, με τις οποίες υπάρχει στρατηγική σύγκλιση, αλλά δεν συμμετέχουν εντός του μορφώματος. Να ανοίξει ένας διάλογος με minimum σκοπό τον κοινό συντονισμό – βηματισμό και maximum-ιδανικά την ένταξή τους στην Attack.

4)Να αναλάβει η Attack καμπάνιες για ιδεολογικά και ιστορικά θέματα: σε έναν χρόνο από τώρα θα μπορούσε π.χ. να γίνει μια καμπάνια για τα 20 χρόνια φοιτητικό κίνημα 2006-2007 ή για θέματα της ιστορίας του εργατικού κινήματος όπως τα 90 χρόνια από την έναρξη της Ισπανικής Επανάστασης/εμφυλίου 1936.

Οι προοπτικές για παρακάτω: μπορεί το φοιτητικό κίνημα να πάει αλλιώς;

Εν κατακλείδι, οι διεργασίες που συντελούνται στη φοιτητιώσα νεολαία και ευρύτερα στον ελληνικό λαό είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρες. Αποτελούν κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες που δεν μπορούν να αντιστραφούν, γιατί έχουν μια αντικειμενική υλική βάση : την οικονομική κρίση του ελληνικού καπιταλισμού, η οποία τροφοδοτεί μια πολιτική κρίση, μια κρίση της αστικής εξουσίας κτλ. Όσο όμως η επαναστατική αριστερά αδυνατεί να εκφράζει και να κερδίζει αυτά τα κομμάτια της νεολαίας πίσω στους Συλλόγους και αντ’ αυτού, ενισχύονται οι υπάρχουσες δυνάμεις, τότε το μέλλον διαγράφεται ζοφερό. Και αυτό γιατί οικοδομούνται στο παρόν μηχανισμοί που θα κρίνουν την έκβαση των μελλοντικών-επερχόμενων ταξικών αγώνων. Και η έκβαση αυτών των αγώνων με τέτοιες ηγεσίες σίγουρα δεν προμηνύεται θετική. Μακροπρόθεσμα, η συσσώρευση ηττών ανοίγει 2 δυνατότητες:

1)Δυνατότητα 1 : τη συνειδητοποίηση του τι έφταιξε και ηττηθήκαμε, ενίσχυση άλλων πολιτικών δυνάμεων και σημάδια πολιτικής ανασύνθεσης του φοιτητικού κινήματος. Υπό προϋποθέσεις, οι ήττες δηλαδή προετοιμάζουν τις νίκες.

2)Δυνατότητα 2 : την επιβολή μιας συντριπτικής ήττας για την αριστερά και το λαϊκό κίνημα στη χώρα μας. Σε αυτή την περίπτωση, δημόσια παιδεία – άσυλο – επαναστατική αριστερά θα εξαφανιστούν από τον χάρτη και οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες για τον ελληνικό λαό θα είναι… οδυνηρές!! Και δεν απέχουμε πολύ από εκεί, όσο συνεχίζονται να επικρατούν αυτές οι «κυρίαρχες» λογικές εντός του φοιτητικού κινήματος και εφόσον ζούμε στην «εποχή των τεράτων».

Κλείνοντας, θα ήθελα να είμαι ξεκάθαρος : ΝΑΙ, υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες για να πάει αλλιώς το φοιτητικό κίνημα, αλλά για να γίνει η δυνατότητα πραγματικότητα, απαιτείται μια αποφασιστική τομή με κάποιες αντιλήψεις και παραδόσεις του παρελθόντος που αποτελούν βαρίδια. Και αυτό δεν είναι μια αυθόρμητη, αλλά βασικά μια συνειδητή – και με μια σχετική αυτονομία από την ταξική πάλη- διεργασία της τάξης, του κινήματος και κυρίως της επαναστατικής πρωτοπορίας. Δεν ξέρω αν οι παραπάνω προτάσεις βοηθούν, πάντως σίγουρα κάτι πρέπει να γίνει. Ως δυνάμεις της άκρας αριστεράς, ας συνειδητοποιήσουμε την σοβαρότητα της κατάστασης, ας σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων και ας κάνουμε κάτι διαφορετικό από ό,τι ήδη κάνουμε, πριν να είναι αργά και χαθεί κάθε δυνατότητα.