Κύπρος
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΝΑΙ
Ζήνωνας Ποφαΐδης
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είναι ακόμα γνωστή η θέση της τουρκικής πλευράς πάνω στο σχέδιο λύσης που έχει καταθέσει ο Κόφι Ανάν. Ελάχιστοι, όμως, αμφιβάλλουν ότι διανύουμε μια εξαιρετικά ευαίσθητη φάση στην τροχιά του κυπριακού δράματος. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η τραγωδία πλησιάζει προς το τέλος, που φέρνει μαζί του την ανακουφιστική κάθαρση.
Είναι κοινός τόπος ότι το σχέδιο λύσης αποτελεί ένα συμβιβασμό, που λαμβάνει υπόψη τις πραγματικότητες που δημιούργησε η τουρκική εισβολή και κατοχή, αλλά και τα όσα ασύνετα επιτρέψαμε σαν λαός να εξελιχθούν στην μετά την ανεξαρτησία περίοδο.
Πολύ ορθά το σχέδιο έχει δοθεί στη δημοσιότητα, έτσι ώστε κανένας να μη μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν είναι ενήμερος των προνοιών του ή ό τι ενδεχομένως έχει παραπλανηθεί. Είναι εύκολο να αναλωθεί κανείς στην επιλεκτική απαρίθμηση των αρνητικών του διατάξεων, ιδιαίτερα όταν το μέτρο σύγκρισης είναι τα συνθήματα που ως πέπλο σκότους κάλυπταν για χρόνια την πολιτική ζωή του τόπου. Ωστόσο, εκείνο που επιβάλλεται τώρα να γίνει είναι η σφαιρική αντιμετώπιση του ζητήματος, έχοντας πάντα υπόψη μας μια μακροπρόθεσμη προοπτική που μεταλλάσσει την Κύπρο σε Ευρωπαϊκή χώρα.
Η δόμηση της εξουσίας μορφοποείται στο σχέδιο Ανάν στη βάση του ελβετικού προτύπου, ενώ η διεθνής εκπροσώπηση και η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζεται στη Βελγική πρακτική. Και τα δύο πρότυπα προέρχονται από χώρες πολύ αναπτυγμένες με μακρές δημοκρατικές παραδόσεις αλλά και μεγάλη ιστορία εθνοτικών διενέξεων. Με την επίδειξη της αναγκαίας πολιτικής βούλησης το προτεινόμενο σύνταγμα μπορεί να καταστεί λειτουργικό και να συντελέσει στη έξοδο από το σημερινό τέλμα.
Λανθασμένα παραπονούμαστε για τα ασφυκτικά χρονοδιαγάμματα που έχει θέσει ο ΟΗΕ. Τίποτε από ό,τι περιλαμβάνεται στο σχέδιο δεν ήταν άγνωστο, αφού μάλιστα οι διάφορες πτυχές έτυχαν πολύμηνης διαπραγμάτευσης. Εξάλλου είναι η ελληνική πλευρά που επί σειρά ετών διακήρυττε εντός και εκτός της Ε.Ε. ότι η ενταξιακή προοπτική θα λειτουργούσε ως καταλύτης για τη λύση του Κυπριακού. Είναι, λοιπόν, θεμιτό από μέρους του ΟΗΕ να προσπαθήσει να αξιοποιήσει τις καταληκτικές ημερομηνίες της ευρωπαϊκής διεύρυνσης.
Κατά παράδοξο τρόπο για τα χρονοδιαγράμματα διατυπώνει σοβαρές επιφυλάξεις και η τουρκική πλευρά, η οποία για παρά πολύ καιρό υποτιμούσε το ενδεχόμενο της ένταξης της Κύπρου με το Κυπριακό άλυτο. Υπ’ αυτή την έννοια η πίεση πάνω στην τουρκική πλευρά είναι μεγαλύτερη, γιατί η ενδεχόμενη άρνηση της να αποδεχθεί το σχέδιο σαν βάση για διαπραγμάτευση θα φέρει την Κυπριακή Δημοκρατία χωρίς δυσκολία μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ρευστότητα που επικρατεί στα τουρκικά πολιτικά πράγματα καθώς και η ασθένεια του Ντενκτάς καθιστούν αβέβαιη και απρόβλεπτη την απόφαση που η Τουρκία θα λάβει. Ήδη το Κυπριακό, με τον έτονο συμβολισμό του, βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμάχης των παραδοσιακών κεμαλιστών και των νικητών των τελευταίων εκλογών σύγχρονων ισλαμιστών.
Για την ελληνική πλευρά, η απάντηση που θα δοθεί στις 18 Νοεμβρίου στο Γ.ΓΡ. του ΟΗΕ δεν μπορεί να είναι άλλη από το «Ναι». Και στις δύο περιπτώσεις, είτε η Τουρκία απαντήσει καταφατικά είτε αρνητικά, η Κύπρος θα έχει εξασφαλίσει την ένταξη της στην Ε.Ε.. Στην πρώτη περίπτωση θα ανοίξει πιθανότατα ο δρόμος για μια ανεκτή και λειτουργική λύση, που θα δώσει πια την πολιτική σκυτάλη στις σύγχρονες δυνάμεις της διακοινοτικής συνεργασίας και θα επιτρέψει τη μετατροπή ολόκληρης της Κύπρου σε ευρωπαϊκή χώρα.